Kısaca
- Özgül öğrenme güçlüğü; okuma (disleksi), yazma (disgrafi) ya da matematik (diskalkuli) becerilerinde, zekâ ve eğitim olanaklarıyla açıklanamayan kalıcı zorluklardır.
- Tanıyı hekim koyar; Deniz Yıldızı Özel Eğitim değerlendirme yapar ve gerektiğinde aileyi hekime yönlendirir.
- Değerlendirmede Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası (OYAB) ve Erken Okuryazarlık Testi (EROT), özel eğitim öğretmeni tarafından ihtiyaca göre uygulanır ve tekrarlanır.
- Dikkat güçlüğüyle ayrım için OYAB, EROT, CAS ile okul ödevi ve defter örnekleri birlikte değerlendirilir.
- Bireyselleştirilmiş eğitim programı ekip tarafından hazırlanır, 3 ayda bir güncellenir; ilerleme dönemsel test tekrarı ve gözlem notlarıyla izlenir.
- Aile onay verirse öğretmenle görüşme, ödev planı ve okul ziyaretiyle okul iş birliği yapılır.
Hazırlayan: Deniz Yıldızı Özel Eğitim içerik ekibi · Bilimsel onay: Uzm. Psk. Burcu Cebeci Gürel (onay bekliyor) · Son güncelleme: 15 Eylül 2026
Özgül öğrenme güçlüğü nedir?
Özgül öğrenme güçlüğü, çocuğun okuma, yazma ya da matematik gibi temel akademik becerileri öğrenmekte, yaşına ve aldığı eğitime göre beklenenden belirgin ve kalıcı biçimde zorlanmasıdır. Nörogelişimsel bir durumdur; yani beynin bilgiyi işleme biçimiyle ilgilidir.
“Özgül” kelimesi, zorluğun belirli bir alanda olduğunu anlatır. Bu çocukların zekâsı çoğunlukla yaşıtlarıyla benzer düzeydedir; sözlü olarak çok iyi anlatabilen, meraklı ve yaratıcı çocuklar da olabilirler. Sorun zekâ, isteksizlik ya da yetersiz çalışma değildir.
Özgül öğrenme güçlüğü tek başına görülebileceği gibi dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) gibi başka durumlarla birlikte de görülebilir. Bu yüzden değerlendirmede zorluğun kaynağını dikkatle ayırmak önemlidir.
Fark edilmeyen öğrenme güçlüğü zamanla yalnızca notları değil, çocuğun kendine bakışını da etkileyebilir. Sınıfta arkadaşlarının gerisinde kaldığını hisseden çocuk okuldan, ödevden ya da sesli okumaktan kaçınmaya başlayabilir. Erken değerlendirme, hem akademik hedefleri hem de çocuğun öğrenmeye karşı isteğini korumak için önemlidir.
Disleksi, disgrafi ve diskalkuli arasındaki fark nedir?
Aşağıdaki örnekler farkındalık içindir. Bir çocukta bu örneklerden birkaçının görülmesi tek başına öğrenme güçlüğü anlamına gelmez.
| Tür | Hangi alanda zorlanır? | Evde ve okulda nasıl fark edilebilir? |
|---|---|---|
| Disleksi | Okuma: harf-ses eşleştirme, akıcı ve doğru okuma, okuduğunu anlama | Harfleri karıştırma, kelimeyi heceleyerek çok yavaş okuma, satır atlama, okumaktan kaçınma |
| Disgrafi | Yazma: harf biçimleri, yazım kuralları, düşünceyi yazıya dökme | Okunması zor el yazısı, harf ve hece atlama, satır çizgisine uyamama, yazarken çabuk yorulma |
| Diskalkuli | Matematik: sayı kavramı, dört işlem, sayıların sırası ve büyüklüğü | Basit işlemlerde parmakla saymayı sürdürme, sayıları ters yazma, çarpım tablosunu akılda tutamama, saati okumakta zorlanma |
Öğrenme güçlüğü şüphesinde ne zaman değerlendirme istemeli?
Şu durumlarda değerlendirme isteyin
- Okul öncesinde sesleri, harfleri ve kafiyeli kelimeleri öğrenmekte yaşıtlarından belirgin şekilde zorlanıyorsa
- Okula başladıktan sonra destek almasına rağmen okumayı sökmekte zorlanıyorsa
- Okuduğu metni çok yavaş okuyor ve anlamakta güçlük çekiyorsa
- Yazısı okunaksız, harf ve hece atlamaları sık ve kalıcıysa
- Sayı kavramında ve basit işlemlerde yaşıtlarının belirgin şekilde gerisindeyse
- Sözlü olarak iyi anlattığı hâlde yazılı sınavlarda çok düşük sonuç alıyorsa
- Ödev zamanı her gün yoğun gerginlik, ağlama ya da kaçınmayla geçiyorsa
Değerlendirmeyi geciktiren düşünceler
- “İstese yapar, tembellik ediyor”
- “Okula başladı, desteğe gerek yok; okulda öğrenir”
- “Büyüyünce geçer”
- Zorluğu yalnızca daha çok ödev ve tekrar yaptırarak çözmeye çalışmak
- Dikkat güçlüğü ile öğrenme güçlüğünü aynı şey sanmak
- İnternetteki listelere bakarak evde tanı koymaya çalışmak
Öğrenme güçlüğü değerlendirmesi ve eğitim süreci nasıl işliyor?
Telefon ve ücretsiz ön görüşme
Uzm. Psk. Burcu Cebeci Gürel ile yaklaşık 1 saatlik görüşmede çocuğunuzun gelişim öyküsü, okul geçmişi ve zorlandığı alanlar ayrıntılı olarak konuşulur.
Okuma, yazma ve bilişsel değerlendirme
Özel eğitim öğretmenimiz ihtiyaca göre OYAB ya da EROT uygular; her biri 30–60 dakika sürer. Dikkat güçlüğünden şüphe varsa psikoloğumuz CAS uygular. Okul ödevleri ve defter örnekleri de incelenir.
Bulguların paylaşılması ve yönlendirme
Sonuçlar size anlaşılır bir dille anlatılır. Tanı gerekiyorsa hekime yönlendirme yapılır; RAM raporu sürecini de telefonda ya da yüz yüze anlatırız.
Ebeveyn eğitimi
Evde ödev zamanını nasıl düzenleyeceğiniz, çocuğunuzun güçlü yönlerini nasıl destekleyeceğiniz ve öz güvenini nasıl koruyacağınız konuşulur.
Bireyselleştirilmiş eğitim programı
Hedefler ekip tarafından birlikte yazılır ve 3 ayda bir güncellenir.
Takip ve okul iş birliği
OYAB ve EROT ihtiyaca göre tekrarlanarak ilerleme izlenir. Aile onay verirse öğretmenle görüşülür, ödev planı yapılır, gerektiğinde okul ziyareti gerçekleştirilir.
Öğrenme güçlüğü değerlendirmesinde hangi araçlardan yararlanıyoruz?
Araçlar çocuğun yaşına ve başvuru nedenine göre seçilir; hiçbiri tek başına karar vermez.
OYAB — Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası
Çocuğun okuma ve yazma becerilerini ayrıntılı olarak inceler. Kurumumuzda özel eğitim öğretmeni tarafından ihtiyaca göre uygulanır ve tekrarlanır; 30–60 dakika sürer.
EROT — Erken Okuryazarlık Testi
Okumaya ve yazmaya temel oluşturan erken okuryazarlık becerilerine bakar. Özel eğitim öğretmeni tarafından ihtiyaca göre uygulanır ve tekrarlanır; 30–60 dakika sürer.
CAS — Bilişsel Değerlendirme Sistemi
Planlama, dikkat ve bilgiyi işleme becerilerini ölçer. Dikkat ve yürütücü işlevlerde risk görülen, 5 yaşını doldurmuş çocuklara psikolog tarafından uygulanır.
Okul ödevi ve defter örnekleri
Çocuğun gerçek sınıf performansını gösterir; harf atlamaları, yazım hataları ve işlem hataları gibi ipuçları testlerle birlikte yorumlanır.
Gözlem notları
Seanslarda tutulan gözlem notları, çocuğun hangi yöntemle daha iyi öğrendiğini ve ilerlemesini izlemek için kullanılır.
Aile ve öğretmen görüşü
Evde ödev sırasında ve sınıfta neler yaşandığı, değerlendirme sonuçlarının günlük hayattaki karşılığını anlamaya yardım eder.
Öğrenme güçlüğünde eğitim programı nasıl kuruluyor?
Program, değerlendirmede ortaya çıkan güçlü ve zayıf yönlere göre çocuğa özel hazırlanır. Bireyselleştirilmiş eğitim programını (BEP) ekibimiz birlikte yazar ve 3 ayda bir günceller.
Bireysel ve grup çalışmaları çocuğun ihtiyacına göre karma planlanır. RAM raporu olan öğrencilerde seans sayısı rapora göre belirlenir. Raporu olmayan öğrencilerde ise seans sayısına aileyle birlikte karar veririz.
İlerleme, OYAB ve EROT gibi testlerin ihtiyaca göre dönemsel olarak tekrarlanması ve seans gözlem notlarıyla izlenir. Her seansın sonunda size o gün neye çalışıldığını kısaca aktarırız. Amacımız yalnızca notları değil, çocuğun öğrenmeye karşı öz güvenini de desteklemektir.
Öğrenme güçlüğünde okulla nasıl iş birliği yapıyoruz?
Çocuğun gününün büyük bölümü okulda geçiyor. Her aileye okulla iş birliğinin önemini anlatıyor, aile kabul ederse okulla iletişime geçiyoruz.
- Öğretmenle görüşme: Çocuğun zorlandığı alanları ve işe yarayan yöntemleri öğretmeniyle paylaşırız.
- Ödev planı: Ödevlerin miktarı ve biçimi konusunda çocuğun ihtiyacına uygun bir plan oluşturmaya çalışırız.
- Okul ziyareti: Gerektiğinde eğitim koordinatörümüz ve eğitimcimizle birlikte okulu yüz yüze ziyaret ederiz.
- Kurum dışı eğitimcilerle iletişim: Çocuk başka bir eğitimciden de destek alıyorsa düzenli telefon görüşmeleriyle ortak bir yol izleriz.
- Aileyle ortak dil: Evde, okulda ve kurumda aynı hedeflere çalışılması için bilgileri düzenli olarak paylaşırız.
Öğrenme güçlüğü raporlarında geçen terimler ne anlama geliyor?
- Özgül öğrenme güçlüğü
- Okuma, yazma ya da matematik becerilerinde, zekâ ve eğitim olanaklarıyla açıklanamayan belirgin ve kalıcı zorluk.
- Disleksi
- Okuma alanındaki özgül öğrenme güçlüğü; harf-ses eşleştirme, akıcı okuma ve okuduğunu anlamada zorluk.
- Disgrafi
- Yazma alanındaki özgül öğrenme güçlüğü; el yazısı, yazım ve düşünceyi yazıya dökmede zorluk.
- Diskalkuli
- Matematik alanındaki özgül öğrenme güçlüğü; sayı kavramı ve işlemlerde zorluk.
- Okuma akıcılığı
- Metni doğru, uygun hızda ve anlamlı vurgularla okuyabilme.
- Erken okuryazarlık
- Okumaya geçmeden önce gelişen ses farkındalığı, harf bilgisi ve yazı kavramı gibi temel beceriler.
- OYAB
- Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası; okuma ve yazma becerilerini inceleyen değerlendirme aracı.
- EROT
- Erken Okuryazarlık Testi; okuma yazmaya temel oluşturan becerileri değerlendiren test.
- BEP
- Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı; çocuğa özel hedeflerin yazıldığı plan. Kurumumuzda 3 ayda bir güncellenir.
- RAM raporu
- Rehberlik ve Araştırma Merkezi'nin çocuğun eğitim ihtiyacına dair düzenlediği rapor.
Sık sorulan sorular
Özgül öğrenme güçlüğü tanısını kurumunuzda alabilir miyim?
Hayır, tanıyı hekim koyar. Kurumumuz okuma, yazma ve bilişsel becerileri değerlendirir, bulguları sizinle paylaşır ve gerektiğinde sizi hekime yönlendirir.
Disleksi zekâ geriliği anlamına mı gelir?
Hayır. Özgül öğrenme güçlüğü olan çocukların zekâsı çoğunlukla yaşıtlarıyla benzer düzeydedir. Zorluk belirli bir alanda, örneğin okumada yaşanır; bu durum çocuğun genel zekâsını ya da çabasını göstermez.
Çocuğum çok çalışıyor ama okuyamıyor, tembellik mi?
Çok çalıştığı hâlde ilerleyemeyen bir çocukta sorun çoğu zaman tembellik değildir. “İstese yapar” düşüncesi değerlendirmeyi geciktirebilir. Değerlendirme, zorluğun nereden kaynaklandığını anlamanıza yardım eder.
OYAB testi nedir, kim uyguluyor?
OYAB (Okuma Yazma Değerlendirme Bataryası), çocuğun okuma ve yazma becerilerini inceleyen bir değerlendirme aracıdır. Kurumumuzda özel eğitim öğretmeni tarafından ihtiyaca göre uygulanır ve tekrarlanır; 30–60 dakika sürer.
EROT testi hangi çocuklara uygulanıyor?
EROT (Erken Okuryazarlık Testi), okuma yazmaya temel oluşturan erken becerilere bakar. Kurumumuzda özel eğitim öğretmeni tarafından, çocuğun ihtiyacına göre uygulanır ve gerektiğinde tekrarlanır.
Öğrenme güçlüğü ile dikkat eksikliği nasıl ayırt ediliyor?
İki durum birbirine benzeyebilir ve aynı çocukta birlikte de görülebilir. Ayrım için OYAB, EROT, CAS ve okul ödevi ile defter örneklerinden birlikte yararlanır, gerektiğinde hekime yönlendiririz.
Öğrenme güçlüğü ne zaman geçecek?
Özgül öğrenme güçlüğü tamamen ortadan kalkan bir durum olarak düşünülmemelidir; ancak doğru destekle çocuk kendine uygun öğrenme yollarını geliştirebilir. İlerlemenin hızı her çocukta farklıdır ve düzenli olarak sizinle paylaşılır.
Eğitim ne kadar sürer?
Süre çocuğun zorlandığı alana, yaşına ve ilerlemesine göre değişir; önceden kesin bir süre vermek doğru olmaz. Program 3 ayda bir güncellenir ve testler ihtiyaca göre tekrarlanarak ilerleme birlikte değerlendirilir.
Hangi yaşta değerlendirme yaptırmalıyım?
Okul öncesinde bile ses ve harf öğrenmede belirgin zorluk varsa bir uzmana danışabilirsiniz. Okula başladıktan sonra destek almasına rağmen okuma, yazma ya da matematikte kalıcı zorluk sürüyorsa beklemeden değerlendirme istemenizi öneririz.
RAM raporu olmadan destek alabilir miyiz?
Evet. RAM raporlu öğrencilerde seans sayısı rapora göre belirlenir; raporu olmayan öğrencilerde seans sayısını aileyle birlikte planlarız. RAM raporu sürecini de size telefonda ya da yüz yüze anlatırız.
Okulla iletişime geçiyor musunuz?
Aile onay verirse evet. Öğretmenle görüşme ve ödev planı yapılır; gerektiğinde eğitim koordinatörümüz ve eğitimcimizle okul ziyareti gerçekleştirilir.
Evde ödev zamanında nasıl destek olabilirim?
Ödevi kısa bölümlere ayırmak, çocuğun başardığı adımları fark edip söylemek ve ödev zamanını çatışma alanına çevirmemek yardımcı olabilir. Ebeveyn eğitiminde ve seans sonu bilgilendirmelerde çocuğunuza uygun somut önerileri paylaşırız.
Çocuğum hem okumada hem matematikte zorlanıyor, ikisine birden çalışılabilir mi?
Evet. Değerlendirmede zorlanılan her alan ayrı ayrı belirlenir ve bireyselleştirilmiş eğitim programına her alan için ayrı hedefler yazılabilir. Hangi alana öncelik verileceğine sonuçlara göre ekip ve aile birlikte karar verir.
Seanslar bireysel mi, grup mu?
Bireysel ve grup çalışmaları çocuğun ihtiyacına göre karma planlanır. Hangi çalışmanın ne oranda yapılacağına değerlendirme sonuçlarına göre ekip karar verir.