Kısaca
- Deniz Yıldızı’nda 0–6 yaş arası çocuklarda M-CHAT-R/F, AGTE ve DENVER II gibi gelişim tarama araçları kullanılır.
- AGTE ve DENVER II kurumumuzda psikolog tarafından uygulanır ve yaklaşık 30–60 dakika sürer.
- Tarama testi tanı koymaz; gelişimde desteklenmesi gereken alanları ve risk işaretlerini yakalar, gerekirse hekime yönlendirmeyi sağlar.
- “Erkek çocuk geç konuşur”, “büyüyünce geçer” gibi düşüncelerle beklemek, erken desteğin değerli zamanını kaçırmaya yol açabilir.
- Erken dönemde aile sürecin merkezindedir; ev programı ve veli koçluğu ile günlük rutinler gelişimi destekleyen fırsatlara dönüşür.
Hazırlayan: Deniz Yıldızı Özel Eğitim içerik ekibi · Bilimsel onay: Uzm. Psk. Burcu Cebeci Gürel (onay bekliyor) · Son güncelleme: 15 Eylül 2026
Riskli bebek kime denir, gelişim takibi neden önemlidir?
Riskli bebek, gelişiminde gecikme ya da farklılık görülme olasılığının daha yüksek olduğu düşünülen bebekler için kullanılan genel bir ifadedir. Erken veya düşük doğum ağırlığıyla doğan, doğum sonrası yoğun bakımda kalan, doğum sırasında zorluk yaşayan ya da ailesinde gelişimsel farklılık öyküsü bulunan bebekler bu grupta düşünülebilir.
Riskli bebek demek, bebeğinizde mutlaka bir sorun olacak demek değildir. Çoğu bebek kendi hızında gelişimini sürdürür. Takibin amacı endişe yaratmak değil, bir şey gözden kaçarsa bunu olabildiğince erken fark etmektir.
Bazen belirgin bir risk öyküsü yoktur, ama anne ya da baba bir şeylerin farklı olduğunu hisseder: göz teması azdır, adına dönmez, parmakla göstermez, beklenen dönemde ses ve kelime çıkarmaz. Bu hisler de değerlendirmeye değer.
Erken çocukluk, beynin öğrenmeye en açık olduğu dönemdir. Bu nedenle gelişimi yakından izlemek ve ihtiyaç varsa desteği erken başlatmak, çocuğun ve ailenin yolculuğunu kolaylaştırır.
Hangi durumlarda gelişim taraması için başvurmalıyım?
Aşağıdaki durumlardan biri sizi düşündürüyorsa beklemeden bir uzmana danışmanız yararlı olur. Bu liste tanı için değil, farkındalık içindir.
- Bebeğiniz erken doğduysa, düşük doğum ağırlığıyla doğduysa veya yenidoğan yoğun bakımda kaldıysa
- Adıyla seslenildiğinde çoğu zaman dönmüyorsa, göz teması kurmakta zorlanıyorsa
- İstediği bir şeyi parmakla göstermiyor veya ilgisini sizinle paylaşmıyorsa
- Beklenen dönemde ses, hece ya da kelime çıkarmıyorsa veya kazandığı kelimeleri kaybettiyse
- Oturma, emekleme, yürüme gibi hareket basamaklarında yaşıtlarından belirgin biçimde gerideyse
- Oyuncaklarla hep aynı biçimde oynuyor, taklit etmiyorsa
- Seslere, dokunmaya veya ışığa aşırı tepki veriyor ya da hiç tepki vermiyorsa
- Çocuk doktorunuz gelişim takibi önerdiyse ya da siz içinizde bir endişe taşıyorsanız
0–6 yaş gelişim taramasında hangi testler kullanılıyor?
Kurumumuzda erken dönem değerlendirmesinde kullanılan başlıca araçlar şunlardır. Hangi aracın uygun olduğuna çocuğun yaşı ve ailenin endişesine göre karar verilir.
| Araç | Ne işe yarar? | Kim uygular / süre |
|---|---|---|
| M-CHAT-R/F | Küçük çocuklarda otizm spektrumuna yönelik risk işaretlerini tarayan, aileden bilgi alınarak yapılan bir tarama aracı ve takip görüşmesi | Kurumumuzda erken dönem taramasında kullanılır |
| AGTE — Ankara Gelişim Tarama Envanteri | 0–6 yaş arası çocukların dil-bilişsel, motor, sosyal beceri ve öz bakım alanlarındaki gelişimini aileden alınan bilgiyle tarar | Psikolog · 30–60 dakika · ara sıra uygulanır |
| DENVER II — Gelişimsel Tarama Testi | 0–6 yaş arası çocuklarda kişisel-sosyal, ince motor, dil ve kaba motor alanlarında gelişimi yaşıtlarıyla karşılaştırarak tarar | Psikolog · 30–60 dakika · ara sıra uygulanır |
| Diğer araçlar | GEDEP, Ege SD Erken Gelişim Envanteri, PEP-R ve PEP-3 da erken dönem değerlendirmesinde kurumumuzda anılan araçlar arasındadır | Çocuğun ihtiyacına göre ekip belirler |
Tarama testi tanı koyar mı? Tarama ile tanı arasındaki fark
Aileler tarama sonucunu çoğu zaman bir tanı gibi algılar. Oysa ikisi farklı şeylerdir ve bu farkı bilmek hem gereksiz kaygıyı hem de gereksiz rahatlamayı önler.
Tarama testi ne yapar?
- Gelişimin yaşa göre beklenen düzeyde olup olmadığına dair ilk bilgiyi verir
- Risk işaretlerini ve desteklenmesi gereken alanları gösterir
- Daha ayrıntılı değerlendirmeye ya da hekime yönlendirme için yol gösterir
- Zaman içinde tekrarlanarak gelişimin seyrini izlemeye yardımcı olur
Tarama testi ne yapmaz?
- Tanı koymaz; tanıyı hekim koyar
- Tek başına karar verdirmez; gözlem ve aile bilgisiyle birlikte yorumlanır
- Olumlu bir sonuç, ileride hiç destek gerekmeyeceği anlamına gelmez
- Riskli bir sonuç, çocuğun kesin olarak bir tanı alacağı anlamına gelmez
“Erkek çocuk geç konuşur, büyüyünce geçer” doğru mu?
Görüşmelerde en sık karşılaştığımız düşünceler bunlar. Hepsi iyi niyetle söylenir, ama bazen değerli zamanın beklemeyle geçmesine neden olur.
“Erkek çocuk geç konuşur”
Çocuklar arasında konuşmaya başlama zamanı farklılık gösterebilir. Ancak cinsiyet, gecikmeyi beklemek için bir gerekçe değildir. Endişeniz varsa beklemek yerine değerlendirme yaptırmak daha doğru bir adımdır.
“Henüz küçük, büyüyünce geçer”
Bazı farklılıklar kendiliğinden azalabilir, bazıları ise destek gerektirir. Hangisi olduğunu zaman değil, değerlendirme gösterir.
“Konuşmaya başlayınca bir şeyi kalmaz”
Konuşma, iletişimin yalnızca bir parçasıdır. Göz teması, ilgiyi paylaşma, oyun ve karşılıklı etkileşim de ayrı ayrı izlenmesi gereken becerilerdir.
“Kreşe gönderelim, açılır”
Akran ortamı değerlidir, ama ihtiyacı olan bir çocuk için tek başına yeterli olmayabilir. Kreş ve uzman desteği birbirinin yerine değil, birlikte düşünülmelidir.
“İnternette okudum, normalmiş”
İnternetteki genel bilgiler sizin çocuğunuzu tanımaz. Çocuğunuzu gören bir uzmanın değerlendirmesi, genel bir listeden her zaman daha güvenilirdir.
Gelişim takibi süreci adım adım nasıl ilerler?
Kurumumuzda her aile aynı temel yoldan geçer; değerlendirme ve program bebeğinizin ihtiyacına göre şekillenir.
Telefonla ulaşın
Bizi aradığınızda sekreteryamız ücretsiz ön görüşme için gün planlar. Siteden gelen taleplere aynı gün dönüş yapılır.
Ücretsiz ön görüşme
Burcu Cebeci Gürel yaklaşık 1 saat süren görüşmede gebelik, doğum ve gelişim öyküsünü ayrıntılı olarak alır ve size sözlü değerlendirme yapar.
Gelişim taraması
Çocuğun yaşına ve endişenize göre DENVER II, AGTE veya M-CHAT-R/F gibi araçlar uygulanır; oyun içi gözlem yapılır.
Sonuçların anlatılması
Tarama sonucu, gözlemler ve sizin anlattıklarınız birlikte ele alınarak size sade bir dille açıklanır. Gerekirse hekime yönlendirilirsiniz.
Ebeveyn eğitimi
Erken dönemde en güçlü destek evdedir. Günlük rutinlerde gelişimi nasıl destekleyeceğinizi sizinle birlikte planlarız.
Program ve izlem
İhtiyaç varsa bireysel program ekip tarafından birlikte hazırlanır, 3 ayda bir güncellenir; gelişim dönemsel test tekrarı ve gözlem notlarıyla izlenir.
Erken dönemde aile ile nasıl çalışıyorsunuz?
Bebeklik ve erken çocukluk döneminde çocuğun en çok zaman geçirdiği kişiler annesi, babası ve ona bakan yetişkinlerdir. Bu yüzden erken dönem desteğinde aileyi sürecin tam ortasına koyarız.
Seans sonunda size kısa bilgi veririz ve evde uygulayabileceğiniz ev programı hazırlarız. Veli koçluğu ile yemek, banyo, giyinme ve oyun gibi günlük anları, iletişimi ve gelişimi destekleyen fırsatlara dönüştürmeyi birlikte çalışırız.
Ebeveyn eğitimini her aileye özgü planlarız. Çocuğun öğrenme biçimini ve ailenin ihtiyaçlarını gözeterek, sizin için gerçekçi ve uygulanabilir adımlar belirleriz.
Kurumumuzda 0–3 yaş ve 3–6 yaş grupları için çalışmalar yürütülür. Bireysel ve grup çalışması karma olarak planlanır.
Gelişim takibinde sık duyulan terimler ne anlama gelir?
- Riskli bebek
- Gelişiminde gecikme veya farklılık görülme olasılığı daha yüksek kabul edilen bebek. Bir tanı değildir.
- Gelişim taraması
- Çocuğun gelişiminin yaşına göre beklenen düzeyde olup olmadığını hızlıca gösteren ön değerlendirme.
- Tanı
- Bir durumun hekim tarafından ayrıntılı muayene ve değerlendirmeyle adının konması.
- Gelişim basamağı
- Oturma, yürüme, ilk kelimeler gibi çoğu çocuğun belirli dönemlerde kazandığı beceriler.
- Düzeltilmiş yaş
- Erken doğan bebeklerde gelişimi değerlendirirken erken doğum süresinin hesaba katılmasıyla bulunan yaş.
- Ortak dikkat
- Çocuğun bir nesneye veya olaya ilgisini bir yetişkinle bakışarak ya da göstererek paylaşması.
- Anamnez
- Gebelik, doğum ve gelişim öyküsünün aileden ayrıntılı olarak dinlenmesi.
- Ev programı
- Seanslarda çalışılan hedeflerin evde günlük hayat içinde sürdürülmesi için hazırlanan plan.
Sık sorulan sorular
Riskli bebek gelişim takibi hangi yaşlar için yapılıyor?
Kurumumuzda gelişim tarama araçları 0–6 yaş arası çocuklar için kullanılıyor. Hangi aracın uygun olduğu çocuğun yaşına ve ailenin endişesine göre belirleniyor.
Hangi tarama testlerini uyguluyorsunuz?
M-CHAT-R/F, AGTE ve DENVER II başlıca araçlarımızdır. Bunların yanında GEDEP, Ege SD Erken Gelişim Envanteri, PEP-R ve PEP-3 de erken dönem değerlendirmesinde anılan araçlar arasındadır.
DENVER II veya AGTE testi ne kadar sürüyor?
Kurumumuzda AGTE ve DENVER II psikolog tarafından uygulanıyor ve yaklaşık 30–60 dakika sürüyor. Süre çocuğun yaşına ve o günkü uyumuna göre değişebiliyor.
Tarama testi sonucu olumsuz çıkarsa çocuğum otizmli mi demektir?
Hayır. Tarama testi tanı koymaz, yalnızca risk işaretlerini ve desteklenmesi gereken alanları gösterir. Tanıyı hekim koyar; gerekiyorsa sizi hekime yönlendiririz.
Tarama sonucu normal çıktıysa artık endişelenmem gerekmez mi?
Olumlu bir sonuç rahatlatıcıdır, ama gelişim bir süreçtir. Endişeniz devam ediyorsa ya da yeni bir durum fark ederseniz tekrar değerlendirme yapılabilir.
Erkek çocuklar gerçekten geç mi konuşur?
Konuşmaya başlama zamanı çocuktan çocuğa değişebilir, ama cinsiyet beklemek için bir gerekçe değildir. Konuşma konusunda endişeniz varsa beklemek yerine değerlendirme yaptırmanızı öneririz.
Bebeğim erken doğdu, gelişimi nasıl değerlendirilir?
Erken doğan bebeklerde gelişim çoğu zaman erken doğum süresi hesaba katılarak, yani düzeltilmiş yaşa göre değerlendirilir. Ön görüşmede doğum öykünüzü ayrıntılı olarak dinliyoruz.
Kreşe başlarsa açılır mı, yine de destek gerekir mi?
Kreş ortamı değerlidir, ama gelişimsel desteğe ihtiyacı olan bir çocuk için tek başına yeterli olmayabilir. Kreş ve uzman desteği birlikte düşünülmelidir.
Değerlendirme sırasında ben de odada olabilir miyim?
Erken dönem değerlendirmesinde aileden alınan bilgi çok önemlidir; AGTE ve M-CHAT-R/F gibi araçlar zaten aile bilgisine dayanır. Uygulamanın nasıl yapılacağını ön görüşmede sizinle konuşuyoruz.
Değerlendirmeden sonra ne oluyor?
Sonuçlar, gözlemler ve sizin anlattıklarınız birlikte değerlendirilip size sade bir dille anlatılır. İhtiyaç varsa ebeveyn eğitimi ve bireysel program planlanır ya da hekime yönlendirme yapılır.
Evde bebeğimin gelişimini nasıl destekleyebilirim?
Günlük rutinler en güçlü öğrenme fırsatlarıdır. Ev programı ve veli koçluğuyla yemek, banyo ve oyun gibi anları gelişimi destekleyecek biçimde kullanmayı birlikte planlıyoruz.
Seanslar ne sıklıkla yapılıyor?
Raporsuz öğrencilerde seans sayısını aileyle birlikte belirliyoruz; RAM raporlu öğrencilerde ise rapora göre değişiyor.
Gelişimdeki ilerleme nasıl izleniyor?
İlerlemeyi dönemsel test tekrarı ve gözlem notlarıyla izliyoruz. Program 3 ayda bir güncelleniyor ve her seans sonunda size kısa bilgi veriliyor.
İlk görüşme ücretli mi?
İlk ön görüşme ücretsizdir. Burcu Cebeci Gürel yaklaşık 1 saatlik görüşmede ayrıntılı öykü alır ve size sözlü değerlendirme yapar.